Guatr

TİROİD BEZİ HASTALIKLARI

Tiroid bezi boynun ön kısmına yerleşik, sağ ve sol kanattan oluşan, isthmus adı verilen ince bir köprü ile bu kanatların birbirine bağlandığı, kelebek şeklinde bir organdır. Görevi; tiroid hormonlarını üretip, vücudun ısı ve metabolizma dengesini sağlamaktır.

Tiroid hastalıkları, ülkemiz için özel önem taşımaktadır. Çünkü Türkiye, tiroid hastalıklarının yaygın görüldüğü ülkelerden biridir.

Guatr, tiroid bezinin her türlü büyümesine verilen genel isimdir. Kadınlarda daha sık görülür.

Değişik Guatr tipleri vardır:

Bezin şekline göre sınıflandırıldığında;

1) Genel büyüme

2) Nodüler dediğimiz yumru gibi, toprak gibi büyüme( nodüler Guatr)

3) Genel ve yumru gibi büyümenin bir arada oluşu (diffüz, Nodüler Guatr)

Tiroid bezinin hormon salgılanmasındaki değişiklikler de hastalık nedeni olabilir.

Bezin salgıladığı hormon miktarına göre kabaca 3 durum söz konusudur.

1) Hipertiroidi: Çok hormon üretip, kana çok hormon salınması

2) Hipotiroidi: Az hormon üretip, kana az hormon salgılanması

3) Ötiroidi: Üretilip, salınan hormon miktarının normal oluşu.

Hipertiroidi hangi yakınmalara neden olur?

• Çarpıntı, ritim bozukluğu,

• İştahın iyi olmasına rağmen belirgin kilo kaybı,

• Sıcak ortama tahammülsüzlük

• Sinirlilik, uykusuzluk, halsizlik, yorgunluk,

• Terleme ve bazen tüm vücutta titreme,

• Saçların ince yumuşak olması,

• Huzursuzluk, heyecan, telaş,

• Kadınlarda adet bozukluğu

• Erkeklerde cinsel gücün azalması,

• Canlı bakış ve göz şeklinde değişiklikler.

Hipotiroidi Hangi Yakınmalara Neden olur?

• Sarımsı, soluk, ödemli bir görünüm,

• Halsizlik, yorgunluk,

• İştahsızlığa rağmen kilo artışı,

• Sıcak ortamları sevme,

• Deride kuruluk, kalınlaşma,

• Uykuya meyil, depresyon,

• Konsantrasyon bozukluğu, unutkanlık

• Terlemenin azalması,

• Saç dökülmesi, kalın-kuru saç

• Kaşların dış kısmında dökülme

• Yüzde göz çevresinde şişlik

• Dizden aşağı bölgede deride basmakla çukur bırakmayan şişlik,

• Kabızlık,

• Kadınlarda adet bozuklukları,

• Erkeklerde cinsel güç azalması,

Basit Guatr ( Ötiroid hal) Hangi Yakınmalara Neden Olur?

Eğer büyüklüğü nedeniyle nefes ve/veya yemek borusuna baskı yapmıyorsa, hiçbir yakınmaya neden olmaz.Büyüklük varsa bireyin görüntüsünü bozabilir.

Hipertiroidi Tedavisi Nasıldır?

1)İlaç Tedavisi: Tiroid hormon yapımını baskılayan ve bunların salgılanıp kana verilmesini engelleyen ilaçlarla yapılan tedavidir.Tedavi, uzun süreli olmalı,1.5-2 yıla kadar doktor kontrolünde uzatılmalıdır.Buna rağmen nüks olasılığı vardır.

2)Cerrahi Tedavi: Tiroid bezinin bir bölümünün cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Ameliyat sırasında çok yakın komşuluğunda bulunan kalsiyum metabolizması ile ilgili paratroid bezlerinin alınması, ameliyattan hemen sonra kasılmalar ile kendini belli eder;ses teli sinirinin kesilmesi, ses kısıklığı yapar. Bu gibi komplikasyonlar olabilirse de, iyi merkezlerde ve tecrübeli ellerde yapılan ameliyatlarda bu tür durumlar hemen hemen hiç görülmemektedir.Hipertiroid hasta, tiroid hormonları ilaç tedavisiyle normale getirilmeden ameliyata alınmamalıdır.

3)Radyoaktif iyot tedavisi: 20 yaşından itibaren tüm hastalara güvenle verilebilmektedir. Radyoaktif madde, ilgili merkezlerde su içinde veya bir kapsüle konarak hastaya içirilmektedir.Tedaviden hemen sonra nadiren boyun bölgesinde ağrı, şikayetlerde alevlenme olabilmektedir.Kişiye herhangi bir zararı yoktur. Bu tedaviyi aldıktan hemen sonra birkaç gün süreyle gebe kadınlar ve küçük çocuklara yaklaşılmaması , bol su içilip, bol tuvalete çıkması önerilir.

Hipotiroidi Tedavisi Nasıldır?

Ağız yoluyla L-Tiroksin (Troid hormonu) içeren ilaçlar hekimin öngördüğü dozda kullanılmalıdır.Kontroller, öngörülen aralıklarla yapılmalıdır. Bu ilaçlar doktor tavsiyesi ile kullanılmalı, en ideal doz hekimler tarafından belirlenmelidir. Yaşlı ve kalp hastalığı olanlarda; ilaca küçük dozda başlanıp , yavaşça artırılıp, idame dozuna geçilir. Tedavi ömür boyudur. Aksi, doktor tarafından belirtilmedikçe ilaç kesilmemelidir.

Basit Guatr Tedavisi Nasıldır?

Nefes borusu veya yemek borusuna baskı yapacak kadar büyük değilse, estetik açıdan önemli bir problem yaratmıyorsa, tedavisi ilaçla yapılmalıdır. Bu ilaçlar doktor tavsiyesi ile kullanılmalı, en ideal doz hekimler tarafından belirlenmelidir. Belli aralıklarla muayene edilip, gerekirse tiroid ultrasonografisi ve kandan bakılan TSH hormonu düzeyi ile, tiroid bezinde küçülme olup olmadığı ve ilacın etkinliği kontrol edilebilir.

Nodüler (Yumrulu) Guatrın önemi Nedir? Tedavisi nasıl yapılır?

• Troid bezindeki nodül, normalden çok hormon üretiyor olabilir. Hastanın durumuna göre, radyoaktif iyot, veya cerrahi tedavi seçilir.

• Nodül, nefes borusu veya yemek borusuna baskı yapabilir. Bu durumda cerrahi tedavi seçilmelidir.

• Estetik olarak kötü bir görüntü verebilir. Bu durumda hasta bilgilendirilip, cerrahi tedavi kararı hastaya bırakılmalıdır.

• Nodülü oluşturan hücreler, kötü huylu olabilirler. İyi –kötü huylu nodül ayrımı, tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi (TİİAB) ile yapılabilmektedir. TİİAB, basit güvenilir, yan etkisi olmayan , kabul görmüş, çok gelişmiş, herhangi bir ön hazırlık gerektirmeyen, her yerde yapılabilen, %97-98 doğruluk oranı olan bir işlemdir. Deneyimli ellerde , normal enjektörle, tekniğine uygun alınıp, iyi bir sitolog tarafından incelenmesi, doğruluk oranını artırmaktadır.İyi huylu baskı yapmayan nodüller, L-Tiroksin tedavisi izlenmeye alınabilir.

Basit Guatr Önlenebilir mi?

Normal, erişkin bir insan, her gün yeterince iyot almalıdır.Çocuklarda, gençlerde, gebe kadınlarda bu gereksinim biraz daha fazladır. Gereken miktarın altında iyot alan kişilerde, tiroid bezi kolayca büyümekte ve basit guatr oluşmaktadır. İyot eksikliği bölgesinde, nüfusun %5'ten fazlasında basit guatr görülürse, artık o bölgede guatr, endemik hastalık (salgın hastalık) niteliğindedir. Dünyada halen önemli bir problem olan iyot eksikliği memleketimiz için de önemli bir sorun oluşturmaktadır. Yurdumuz, endemik guatr bölgesi olarak sayılabilecek durumdadır.İyot yetersizliğine, doğal guatrojenlerin (lahana, turp, şalgam tohumu, Brüksel lahanası tohumu, soğan, sarımsak vb...) ve iz elementlerin katkıları da eklendiğinde, guatr oluşabilme olasılığı artabilmektedir.Yalnızca yiyeceklerle alınan doğal guatrojenlerin tek başına guatr sebebi olmaları beklenmez. Guatr oluşmadan (tiroidi normal olup, normal çalışan) çocuklarda ve gençlerde iyot desteği yararlıdır. TC Sağlık Bakanlığı, 2000 yılından itibaren ülkemizdeki rafine edilmiş sofra tuzlarının iyotlanması kararını almıştır. Bu iyot desteğinin, ülkemizde basit guatr hastalığının sıklığını azaltması beklenmektedir. Ancak guatr oluştuktan sonra alınan iyot, bazı nodüler guatr veya genel büyümüş guatr vakalarının, çok çalışan forma dönüşmesine neden olabilir. Bu nedenle guatrı olanların, doktora danışmadan iyotlu tuz kullanmaması gereklidir. İyot sofra tuzu olarak , bazı vitamin ve öksürük şuruplarının içinde, bilgisayarlı tomografi ile görüntüleme yapılırken ve anjiografi sırasında damardan verilen ilacın bileşiminde ve ritim düzenleyici bir kalp ilacında bulunur.

Kaynak: www.isnet.net.tr